Hvernig á að velja sér fyrsta sjóðinn

Að fjárfesta í sjóðum getur verið frábær leið til að byggja sér vel dreift eignasafn sem er með jafna ávöxtun og vel dreifða áhættu. Sjóðir eru yfirleitt samsettir úr nokkrum mismunandi hlutabréfum eða skuldabréfum og bera því oft minni ávöxtun en stök hlutabréf, en á móti kemur draga þeir úr sveiflum og eru því oft áhættuminni en bréfin. En hvernig velur maður rétta sjóðinn í þeim fjölda valmöguleika sem í boði eru? Hér eru fimm mikilvæg atriði sem gott er að skoða áður en þú tekur ákvörðun. 1. Gjöldin skipta máli Margir vanmeta þau áhrif sem gjöld hafa á ávöxtun til lengri tíma litið. Þetta er sérstaklega mikilvægt ef þú ert að leggja inn litlar upphæðir reglulega. Sjóðir geta verið með ýmsa gjaldaliði sem geta nagað ávöxtunina, svo sem: Kaup- og söluþóknanir: Gjöld sem þú borgar þegar þú kaupir eða selur hlutdeildir í sjóðnum. Kaup og söluþóknanir skipta miklu máli því þau dragast beint af upphæðinni sem þú leggur inn eða tekur út. Oft er betra að velja sjóði með lága eða enga kaup- og söluþóknun því þetta getur klipið vel af til langs tíma litið. Umsýslugjöld: Árleg gjöld fyrir rekstur sjóðsins, oft gefin upp sem prósenta af eignum. Oft lág prósenta sem er reiknuð og dregin af daglega, viðskiptavinir finna oft síður fyrir umsýsluþóknuninni en öðrum gjöldum. Gengismunur: Í sumum tilfellum getur verið verðmunur á kaup- og söluverði sem hreyfist ekki endilega í takt við gengi eignanna í sjóðnum. Gengismunur virkar þannig að sjóðurinn leggur einhverja prósentu ofan á dagsverð sjóðsins og ef þú ætlar að kaupa þér inn í sjóð fyrir 10.000kr og genginsmunurinn er 1,5% þá í raun dregst sú prósenta frá og þú kaupir þér eingöngu inn fyrir 9,850 kr. en 150 krónurnar fara til sjóðsins sem nokkurskonar þóknun. Það er mikilvægt að tryggja að sjóðurinn sé ekki bæði með kaup- og söluþóknun og gengismun því þá er oft tekið helmingi meira af upphafsinnlögninni en maður gerir ráð fyrir. Það er mikilvægt að kynna sér öll gjöldin vel áður en þú velur sjóð, þau geta haft gríðarleg áhrif á framtíðarávöxtun þína. 2. Áhættuþol þitt Fjárfestingar eru yfirleitt flokkaðar eftir áhættustigi og er því mikilvægt að vita hvar þú stendur. Í útboðslýsingu sjóðsins má finna upplýsingar um áhættustig hans, sem oft er gefið upp á kvarða frá einum og upp í sjö, þar sem sjö gefur til kynna hæstu áhættu. Hærra áhættustig þýðir yfirleitt meiri möguleika á hárri ávöxtun en líka meiri möguleika á verulegum sveiflum eða tapi. Þetta á sérstaklega við um hlutabréfasjóði. Ef þú ert að fjárfesta til lengri tíma litið, til dæmis í 10 ár eða meira, getur þú oft leyft þér meiri áhættu þar sem markaðssveiflur hafa meiri tíma til að jafna sig. Ef þú þarft peningana eftir stuttan tíma ættir þú að velja sjóð með lægra áhættustigi. 3. Ávöxtun síðustu ára Þótt ávöxtun fortíðarinnar sé engin trygging fyrir framtíðarávöxtun þá getur hún veitt ágæta vísbendingu um hvernig sjóðurinn hefur staðið sig. Skoðaðu ávöxtun sjóðsins yfir mismunandi tímabil, til dæmis síðustu 1, 3, 5 og 10 ár. Berðu saman ávöxtun við svipaða sjóði og við almennar markaðsvísitölur til að fá betri heildarmynd. Hafðu þó í huga að sjóðir geta sveiflast mikið frá ári til árs og því er mikilvægt að skoða heildarmyndina. 4. Tímalengd fjárfestingarinnar Tímalengdin sem þú hefur til stefnu skiptir öllu máli þegar þú ert að fjárfesta. Ef þú ert að spara til skamms tíma, til dæmis fyrir útborgun í fasteign eftir eitt til tvö ár, ættir þú að velja sjóði með lægri áhættu, til dæmis peningamarkaðssjóði eða skuldabréfasjóði. Ef þú ert að fjárfesta til lengri tíma, til dæmis fyrir eftirlaun eftir 20-30 ár, gætu hlutabréfasjóðir með meiri áhættu verið heppilegri, því þú hefur lengri tíma til að ná þér upp eftir mögulegar lægðir á markaði. 5. Eignasamsetning sjóðsins Kynntu þér vel í hverju sjóðurinn fjárfestir. Ertu spennt/ur fyrir þeim geirum eða fyrirtækjum sem hann heldur utan um? Sumir sjóðir fjárfesta til dæmis í hlutabréfum á ákveðnum mörkuðum, aðrir í skuldabréfum og enn aðrir í blöndu af ýmsum eignum. Skuldabréf eru yfirleitt talin áhættuminni en hlutabréf þar sem ávöxtunin er stöðugri, en hún er oft líka minni. Dreifing eigna skiptir miklu máli í fjárfestingum. Sjóðir sem dreifa áhættunni vel með því að fjárfesta í mörgum mismunandi eignum, geirum eða löndum geta oft verið stöðugri og minnkað heildaráhættu þína. Gakktu úr skugga um að eignasamsetning sjóðsins passi við þín eigin markmið og áhættuþol. Með því að skoða þessi fimm atriði vandlega getur þú valið þann sjóð sem hentar þér best og tekið upplýstari fjárfestingarákvarðanir. Mundu að leita ráða hjá fjármálaráðgjafa ef þú ert óviss. Ekkert af þessu er fjárfestingaráðgjöf og er greinin eingöngu ætluð sem fræðsluefni.