← Fræðsluefni
Byrjendur · Hlutabréf · Sjóðir · Rafmyntir · Skuldabréf
Áhættuþol og tímabil — hvað hentar þér?
Aldur, markmið og taugarnar — þrír þættir sem hjálpa þér að byggja fjárfestingasafn sem henta þínum markmiðum.
Þegar kemur að fjárfestingum er engin ein lausn sem hentar öllum. Tveir einstaklingar með sömu tekjur geta þurft gjörólíka fjárfestingarstefnu eftir aldri, markmiðum og því hvernig þeir bregðast við sveiflum á mörkuðum. Ungur einstaklingur sem er að spara fyrir eftirlaunum eftir 30 ár getur yfirleitt tekið meiri áhættu en sá sem hyggst nota fjármunina innan fárra ára. Á sama tíma skiptir miklu máli að velja fjárfestingar sem passa við eigin skapgerð og taugum. Ef þú hefur áhyggjur af öllum lækkunum á markaðinum og átt það til að ,,panikka" þegar það eru miklar sveiflur gæti of áhættusamt safn verið erfitt að halda í gegnum mikla ólgu á markaði eða niðursveiflur.
Þess vegna er mikilvægt að skilja bæði áhættuþol og fjárfestingartímabil áður en fjárfestingar eru valdar. Þegar þessir tveir þættir vinna saman verður auðveldara að byggja upp safn sem styður við markmið þín og hjálpar þér að halda stefnunni til lengri tíma.
Hvað er áhættuþol?
Áhættuþol lýsir því hversu miklar sveiflur og mögulegt tap þú ert tilbúin(n) að þola í leit að hærri ávöxtun.
Lágt áhættuþol: Þú vilt stöðugleika og forðast miklar sveiflur.
Miðlungs áhættuþol: Þú sættir þig við einhverjar sveiflur gegn möguleika á betri langtímaávöxtun.
Hátt áhættuþol: Þú ert tilbúin(n) að taka meiri áhættu og þola verulegar sveiflur til að sækjast eftir hærri ávöxtun.
Hvernig skiptir tímabilið máli?
Almennt gildir að því lengri sem fjárfestingartíminn er, því meiri áhættu getur verið skynsamlegt að taka.
Stutt tímabil (innan við 3 ár): Minni áhætta er yfirleitt skynsamleg.
Miðlungs tímabil (3–10 ár): Hægt er að taka hóflega áhættu.
Langt tímabil (10+ ár): Lengri tími gefur svigrúm til að jafna út markaðssveiflur.
Hverjar eru áhættusamustu fjárfestingarnar?
Fjárfestingar bera mismunandi áhættu. Almennt má raða þeim svona frá minni til meiri áhættu:
1. Innlánsreikningar og sparnaðarleiðir
2. Skuldabréf
3. Blandaðir sjóðir
4. Hlutabréf
5. Rafmyntir
Rafmyntir og einstök hlutabréf geta boðið upp á mikla ávöxtun en geta einnig lækkað hratt í verði. Skuldabréf eru yfirleitt stöðugri og því talin áhættuminni.
Hvernig finnur þú þitt jafnvægi?
Áður en þú fjárfestir skaltu spyrja þig:
* Hversu lengi ætla ég að fjárfesta?
* Hvernig myndi mér líða ef fjárfestingin lækkaði um 20–30%?
* Mun ég þurfa að nota þessa peninga á næstu árum?
Bestu fjárfestingarnar eru ekki endilega þær sem gefa hæstu mögulegu ávöxtunina heldur þær sem passa við markmiðin þín, tímarammann sem þú hefur og áhættuþolið þitt. Þegar þessir þættir eru í jafnvægi verður auðveldara að halda sig við áætlunina og byggja upp eignasafn sem vex vel til lengri tíma. Oft er nefnilega betra að fá jafna ávöxtun sem er ágæt heldur en mjög mikla ávöxtun sem hreyfist hratt og veldur kvíða í sveiflunum.
Ekkert í þessari grein er fjármálaráðgjöf og er eingöngu ætlar til fræðslu.